Han Harald

Han bestefar og smånissan

 

 

Min barndoms sti va omkrainsa av vesena som ikkje faintes. Æ va næmmeli så heldig å ha en bestefar som va eventyrdektar.

Av Sissel Henriksen

Bestefaren min va akkurat en sånn snill, stor og blid bestefar som aille onga kainn drøm om. Æ veit ikkje om det finnes sånner bestefara nu tel dags. I aillfall trur æ de må være dyrebart sjelden vare nu førr tida.

Min bestefar kailla vi nu eillers bære førr Far. Faren vårres, han kailla vi førr Pappa. Han va også en viktig person i livan vårres. Men han Pappa va mykje borte på feske. Han Far va heime nesten bestandig. Og når han Far kom ruslandes i flanellskjorta, dongeritrøya og kasjetthuva, då var det tryggheita og eventyret som kom. Førr han hadd steikanes mange artige historie å førrtell, han Far.

En gong hadde han vorre nermed sjyen, og kom heim med et sår på næsen. Vi spurt ka han hadde vorre ute førr, og så fikk vi ei lang historia om smånissan som hadde vorre etter han neri naustet, og slådd han over næsen så blodet rainn. Men han far hadde tatt innersvengen på dem tel slutt.

Og førr jul, når han hadde vorre i Vassdalen og høgd julved, då la han ut om korsen smånissan hadde hefta han.

– Æ fikk nu høgd veden og lasta på kjelken i fred, førrtellt han: – Men æ va ikkje førr begynt å dreg lasset heimover, så begynt de å plag mæ. Når æ kom dregandes på kjelken framover Litjvatnet, så kjent æ korsen kjelken blei tønger og tønger. Og når æ sku snu mæ og sjå, så va det bære hau i hau med smånissa attpå kjelken, så det va ikkje det slage rart at det vart tungt å dreg.

Og vi satt dørg i still på fanget hass og hørt etter.

Då vi blei større skjønna vi etterkvært at han dekta opp aille dessan historien. Vi mainna oss opp, og sa: – Vi veit då godt at det ikkje e sainnt det du førtell, Far!

Han far va nådelaus. – Ja, vess dokker ikkje trur det æ førtell, så bli æ aildri å førtell dokker nån historie meir!

Det va en knusanes trussel. Vi kraup tel korset. – Jau Far, førtæll, førtæll, tigd vi: – Du førstår vel at vi bære tøva, du kainn skjønn at vi trur dæ!

Og han Far førrtællt. Det va ikkje bære eventyr og historie. Nei, han Far kuinne også en heil masse sanga, rim og regla. Nån va snille og løfterike, som det om «ho Kari» – kråka:

Ho Kari satt på rekkapinn

og såg sæ ut i vestavind.

Så såg ho båtan i havet gå.

Så segla de ut og så segla de inn.

I morra så kjem han Pappa din,

med sokkertøy og fiken tel banet.

Andre va meir dramatiske, førr eksempel det om reven og lammet:

Reven gikk i sletta

så hørt han lammet brekta

– Ti nu still du lille lam

æ ska bær dæ åt ho mamma fram.

– Nei, nei, sa lammet:

– Du pekka mæ bære puinn bogen,

så bær du mæ langt bort i skogen

åt aille troillongan dine.

Så legger du mæ oppå en stein,

så piller du av mine stakkars bein.

Nei, nei, sa lammet.

Og nån sanga va heilt nifs, men vi syntes de var bra speinnanes alikavel. Sånn som deinn om kjerringa på Baltanskjær, en lokal variant av «Ro, ro til Fiskeskjær». Kor Baltanskjær e hen ha æ førresten aildri fuinne ut, men sangen va dramatisk nok:

Ro, ro til Baltanskjær.

Så satt der ei kjerring og fraus ihjel

Ho hadd sånner krokate fota.

Ho kuinn ikkje dains etter nota.

– Lån oss ei øks, og lån oss en kniv,

så ska vi gjør einne på kjerringa sett liv!

Hei, sprang kjerringa opp og dainsa,

firogtyve i kvær ei krå.

Nu ska aille vuggen gå:

Birgith si og Gunn si og Sissel si og….

Naboen vårres, han Gustav, han truidd på de uinnerjordiske. Og han Far kuinn også førrtell om dem. Om det blåkledde brurfølget som kom roandes over Myrlandsfjorden og gikk opp og inn i Litjhaugen, førr der hadd de visst kjerka. Men han Far va ikkje så opptatt av de uinnerjordiske. Det va mest om nissan og huldrejentene han Far førrtellt. Om smånissan, som va ruindt omkreng overaillt. Om ho Berret i Nåvva og ho Ragnhild i Rødhamran. Om aille de rare folkan som bodd oppi Vasshaugen, spesielt i de derre snodige steinan med kløfte i som heit Kjerken. Det va førresten to steina som heite Kjerken, det va Øverkjerken og Nerkjerken.

Og så va det Kløvvenstein og Kåvvsteinan – de brukt vi å klatter opp på. Det heindte vi mått ha hjelp tel å kom oss ner igjen. Æ huska ikkje om der også bodd nån smånissa. Det e så lenge sia nu. Han Far e borte førr mange, mange år sia, og åran ha raka aske over minnan om aille historien hass.

Han va en av de dekteran som aildri fikk historiene sine ned på papir, langt minner på trøkk. Sjøl ville han nok ha sagt at han slett ikkje va nåkka dektar, men bære en vanlig feskarkaill i fra et lite avholl i Vesterålen. Men førr oss barnebarnan va han det første, spennandes møte med alt det som e oppdekta, alt det som ikkje finnes.

– Vi veit då godt at smånissan ikkje finnes, betrudde vi ho Mamma.

– Men det e så arti å hør på han Far at vi e bære nøidd å sei at vi trur han!

(Harald Henriksen, 1888-1972. Født i Falkfjorden, bodde hele sitt voksne liv på Myrland.)

Karstein, Alvin og Harald

Karstein, Alvin og Harald

  1. Ingen kommentarer enda.
  1. Ingen tilbakespor enda.
Du må logge inn for å poste en kommentar.